NFT Nedir? Non-Fungible Token Rehberi

NFT, gelecekte hemen hemen her şeyi paylaşma ve tüketme şeklimizi değiştirerek, tüm endüstrilerde tamamen devrim yaratacak bir tür token*’dır.

Token: Blockchain tabanlı kuruluşların veya projelerin, mevcut blockchain* ağlarının üzerinde geliştirdiği değer birimleridir. (jeton, itibari para, sembol)
Blockchain (Blok Zinciri): Bilgisayar terminolojisinde birbirine zincir halinde bağlı blokların tuttuğu ve sürekli büyüyen bir işlem kayıt defterini ifade eder. Daha fazla bilgi için tıklayın.

NFT (açılımı; Non-Fungible Token), benzeri olmayan dijital varlıklardır. Bu varlıklar; dijital sanat eserleri, sanal mülkler, koleksiyon ürünleri veya video oyunlarında kullanılan öğeler olabilir.

Temel olarak, dijital ortamda var olabilecek herhangi bir medya türü (yazı, resim, fotoğraf, video, müzik, ses kaydı, tweet vs.) NFT haline getirilebilir ve belirli blockchain ağları üzerinde mint* edilebilir. NFT’ler token haline getirildikten sonra; kripto para* kullanılarak satın alınabilir, ikinci el satışı yapılabilir veya diğer NFT’lerle takas edilebilir.

Mint etmek: Bir NFT’yi mint etmek, blok zincirinin bir parçası haline getirmek anlamına gelir. Token yaratmak veya basmak olarak da tanımlanabilir.
Kripto para: Takas işlemlerinde kullanılabilen, tamamen dijital, şifrelenmiş, sanal para birimi. Kimilerine göre; geleceğin para birimi. Daha fazla bilgi için tıklayın.

Fungible vs. Non-Fungible

Fungible Token, değiştirilebilir token anlamına gelir. Eşit değerdeki iki birim birbirleriyle değiştirilebilirler. Örneğin, cüzdanınızdaki bir adet 100 TL kağıt para, diğer 100 TL kağıt paralarla değiştirilebilir. Çünkü, iki ayrı 100 TL kağıt para aynı değere sahiptir ve tamamen aynıdırlar. Hangi 100 TL kağıt paranın sizde olduğunun bir önemi yoktur. O yüzden, bu gibi birimlere fungible token denir. Bitcoin ve Ether gibi kripto paralar da fungible’dır, birbirleriyle değiştirilebilirler, yani takas edilebilirler.

Buna karşılık, NFT (Non-Fungible Token), değiştirilemeyen token anlamına gelir. Mona Lisa tablosunu düşünelim. Mona Lisa tablosunun birebir kopyaları olsa da, bu kopyalar orijinal Mona Lisa tablosunun yerine geçemez, orijinaliyle değiştirilemez. Aynı değere sahip değillerdir. Orijinal Mona Lisa tablosunu kopyalarından ayıran faktörler vardır: kullanılan renkler, fırça izleri, tablonun malzemesi gibi.

NFT, türünün tek örneği bir varlığı temsil eden dijital bir sertifikadır. İki varlık aynı görünse bile, NFT üzerindeki meta veriler blockchain üzerinde şifrelenirler ve onları birbirinden ayırt edebilmemizi sağlayan orijinallik sertifikasına sahip olurlar.

NFT’ler, çoğunlukla Ethereum blok zincirinde token haline getirilir. Çünkü, Ethereum blockchain’i bir NFT üretebilmek için gerekli olan programlanabilirliği sağlar.

NFT, çok geniş bir terimdir. Şu anda yaygın olarak, dijital sanat eserleri, koleksiyon ürünleri, utility* tokenlar (hizmet tokenları), access* tokenlar (erişim hakkı tokenları) ve finansal kontratlar olarak karşımıza çıkmaktadırlar.

Utility Token: Belirli bir ürün ya da hizmete erişmek için kullanılan tokenlardır. Daha fazla bilgi için tıklayın.
Access Token: Bir kaynağa, bir kişiye veya bir markaya erişebilmek için kullanılan tokenlardır.

NFT Nasıl Üretilir?

Öncelikle dijital bir içerik oluşturmanız gerekiyor. Bu içerik, çektiğiniz bir fotoğraf olabilir, çizdiğiniz bir resim olabilir, bir video klip, bir şarkı veya dijital sanat olabilir.

Kendi NFT’nizi yaratmak basit bir süreçtir ve kripto endüstrisi hakkında kapsamlı bilgi gerektirmez. NFT’ler, dijital kart koleksiyonları oluşturmak için de kullanılabilir.

Başlamadan önce, NFT’lerinizi hangi blok zincirinde yayınlamak istediğinize karar vermeniz gerekecektir. Şu anda NFT yayınlamak için en popüler blok zinciri Ethereum’dur. Ethereum dışında da NFT üretebileceğiniz blok zincirleri vardır: Binance Smart Chain, Flow by Dapper Labs, Tron, EOS, Polkadot, Tezos, Cosmos, WAX.

Her blok zincirinin kendine özel NFT token standardı, uyumlu cüzdan hizmetleri ve pazar yerleri vardır. Örneğin, Ethereum üzerinde NFT’ler oluşturursanız, bunları yalnızca Ethereum varlıklarını destekleyen platformlarda satabilirsiniz. Ethereum’da oluşturulan bir NFT’yi başka blok zincirine bağlı pazar yerlerinde satamazsınız.

Ethereum Blockchain

İçeriğinizi oluşturduktan sonra, bu içerik Ethereum blok zincirinde mint edilir. Başka bir deyişle, bir NFT’ye dönüştürülür. Blok zinciri, binlerce bilgisayar tarafından paylaşılan resmi bir defterdir. Bu blok zincirinde, NFT’nin kime ait olduğu ve işlem geçmişi kayıt edilir. Çoğu NFT, Ethereum blok zincirinin bir parçasıdır. Resmi olarak bir NFT oluşturduğunuzda, bu NFT artık sizin dijital cüzdanınızda yer alır.

Teknik olarak, sizin ürettiğiniz bir NFT, başkası tarafından indirilebilir veya çoğaltılabilir. ANCAK, blockchain sayesinde, bir NFT’nin orijinalinin kime ait olduğunu doğrulayabilir ve kanıtlayabilirsiniz. Mona Lisa tablosu örneğine geri dönecek olursak; orijinal Mona Lisa tablosu Louvre Müzesi’ndedir ve bu müzeye aittir. Bu tablonun kopyaları, orijinaliyle aynı değerde değildir. Blok zincirinde size ait bir NFT’nin kopyaları üretilse bile, orijinaliyle aynı değeri taşımaz.

Ethereum blok zincirinde kendi NFT’nizi mint etmek için ihtiyacınız olan şeyler:

  • MetaMask veya Trust Wallet gibi ERC-721’i (Ethereum tabanlı NFT token standardı) destekleyen bir Ethereum cüzdanı. Metamask, şu anda NFT satın almak ve mint etmek için kullanılan en popüler ve kullanımı kolay bir dijital cüzdandır. Metamask’i bilgisayarlarınızda Google Chrome eklentisi ile kolaylıkla kullanabilirsiniz. Ayrıca, telefon uygulaması da mevcut. Ama, NFT satın alırken veya NFT mint ederken bilgisayar kullanmanız gerekecektir.
  • NFT’nizi mint edebilmek için dijital cüzdanınızda Ethereum blok zincirinin coini olan Ether (ETH) bulundurmanız gerekiyor. Çünkü, Ethereum blok zincirinde NFT yaratabilmek için işlem ücreti alınıyor. İşlem ücretleri değişkenlik göstermektedir.
    Binance TR, BtcTurk, Paribu gibi kripto para borsalarına üye olup, banka hesabınızdan seçtiğiniz borsaya TL göndererek ETH alım satım işlemleri gerçekleştirebilirsiniz. Kripto para alım satım işlemlerinin nasıl yapılacağını öğrenmek için lütfen kendi araştırmanızı yapın. Sonrasında, satın aldığınız ETH’i, dijital cüzdanınıza göndermeniz gerekiyor. (MetaMask, Trust Wallet) Bunu yapmak için, borsanızdaki ETH cüzdanınıza gidip, ‘Çekme’ ye tıklayarak, Metamask adresinizi yazıp, cüzdanınıza kolaylıkla ETH gönderebilirsiniz. Cüzdan adresinizi IBAN gibi düşünebilirsiniz. Sayılardan oluşan bir kodtur ve halka açıktır. Para gönderme, alma işlemlerinizi bu adresle gerçekleştirebilirsiniz.

    NFT’nizi blok zincirine mint ettikten sonra, NFT’nize dijital cüzdanınızı kullanarak erişebilirsiniz. Dijital cüzdan, hesabınıza veya cüzdan adresinize erişmek için verilen ‘seed phrase’ in şifresini çözen bir yazılımdır. Bu hesap veya adres, daha sonra NFT sözleşmesinde NFT’nin sahibi olarak listelenir ve bu akıllı sözleşme Ethereum blok zincirinde şifrelenir. (smart contract)

    Seed Phrase: Dijital cüzdanınıza erişebilmeniz için size verilen özel anahtar kelimelerdir. Şifrenizi unutursanız veya başka bir telefondan/bilgisayardan dijital cüzdanınıza erişmek isterseniz, bu kelimeleri girmeniz gerekecektir. Bu kelimeleri kaybederseniz cüzdanınıza bir daha erişemezsiniz. Lütfen seed phrase kelimelerinizi güvenilir bir yerde saklayın kimseyle paylaşmayın. Bu kelimeler başka birinin eline geçerse, dijital cüzdanınızı istedikleri gibi kullanabilirler. O yüzden, bu kelimeleri online olmayan bir ortamda saklamanız tavsiye edilir.

    Not: Seçtiğiniz borsanın güvenilir olduğundan mutlaka emin olun ve dolandırıcılıklara karşı dikkatli olun.

NFT Nasıl Satılır?

Dijital cüzdanınızı bağlamanıza ve dijital sanatınızı/dosyanızı NFT olarak yüklemenize olanak tanıyan çeşitli NFT merkezli platformlar vardır:

NFT’lerinizi OpenSea, Rarible, Nifty Gateway, Foundation gibi popüler NFT pazarlarında satışa çıkarabilirsiniz. Bu pazarlarda, alıcılar NFT’nize teklif verebilir veya NFT’nizi sizin belirlediğiniz bir fiyattan satın alabilir.

OpenSea ve Rarible gibi platformların hepsinde sağ üst köşede bir “Connect Wallet” (Cüzdanı Bağla) düğmesi bulunur. Bu düğmeye bastığınızda, sizi dijital cüzdanınızı bağlamanızı isteyen bir ekrana götürür. Cüzdan şifrenizi girdikten sonra, cüzdanınız otomatik olarak pazara bağlanacaktır. Cüzdan adresinin size ait olduğunu kanıtlamak için Ethereum cüzdanınızda çıkan mesajı dijital olarak imzalamanız gerekecektir. İşlemi onayladıktan sonra cüzdanınızla pazar yeri websitesi eşleşecektir. Bir mesajı dijital olarak imzalamak herhangi bir ücrete tabi değildir, sadece cüzdanın size ait olduğunu onaylamak içindir.

Çoğu NFT platformlarında hesap açma gibi bir durum söz konusu değildir. Tek yapmanız gereken dijital cüzdanınızı bağlamaktır.

Cüzdanınızı bağladıktan sonra Create’e tıklayıp, adımları takip ederek kolaylıkla NFT’nizi koleksiyonunuza ekleyebilirsiniz. İsterseniz hemen satışa çıkarabilir ya da sadece koleksiyonunuzda tutabilirsiniz.

NFT Koleksiyonu Yapmak

Alternatif olarak, Pokemon veya spor kartları koleksiyonu yapar gibi, beğendiğiniz veya değerli olduğunu düşündüğünüz NFT’leri satın alıp koleksiyon yapmayı seçebilirsiniz. Bir NFT’nin zaman içinde değerinin artacağını düşünüyorsanız, elinizde tutup ilerde daha yüksek fiyatlara satabilirsiniz.

NFT’lerin Değeri

Hala NFT’lerin neden bu kadar önemli olduğunu merak ediyor olabilirsiniz. NFT’lerin değeri üç şeyden kaynaklanıyor: fayda/hizmet, erişim ve sosyal para birimi. Üyelik kartlarının, kredi kartı ödüllerinin, yalnızca VIP üyelerin giriş yapabildiği etkinliklerin arkasındaki konsepti anlarsanız, NFT’leri de anlayabilirsiniz. Daha önce herhangi bir video oyununda sanal öğeler satın aldıysanız, NFT’leri anlayabilirsiniz. Bu sanal öğeleri satın almayı istememizin sebebi, ilgilendiğimiz bir dünyada bize sağladığı fayda, oyun arkadaşlarınıza karşı statü kazanma ve sahip olduklarımızla övünme isteğidir.

İnsanların NFT satın almalarının sebebi; lüks marka giysiler giymeleriyle, lüks arabalar sürmeleriyle veya önemli insanların resimlerini duvarlarına asmalarıyla aynı sebeptendir. İnsanların Instagram’da mavi tikleri önemsemesinin nedeni de aynıdır. Yani insanlar olarak, sahip olduğumuz şeylerle övünmeyi, statü kazanmayı ve bunu insanlara göstermeyi seviyoruz. Bu şekilde birbirimizle iletişim sağlıyoruz, kendimizi insanlara bu şekilde tanıtabiliyoruz. Şu an sosyal medyada kim ne giymiş, kim nereye gitmiş diye baktığımız gibi, yıllar sonra hepimiz birbirimizin dijital cüzdanlarını kontrol edeceğiz ve kimin hangi NFT’lere sahip olduğuna bakacağız. Şu an herkesin bir sosyal medya hesabı olduğu gibi, ileride herkesin NFT koleksiyonları olacak.

Neler NFT Olarak Sınıflandırılabilir?

Temel olarak her şey bir NFT olabilir. Dijital olarak var olabilecek her şey, token haline getirilebilir. Şu anda çoğunlukla dijital sanatlar NFT olarak paylaşılıyor. Artık tuval ve boya yerine, pek çok sanatçı çalışmalarını bilgisayarda yaratıp, NFT olarak paylaşma seçeneğine sahip. Örneğin, Beeple adıyla bilinen dijital sanatçı Mike Winkelmann’ın bir eseri olan “The First 5,000 days“, Christie’s adlı ünlü müzayede evinde 69 milyon dolara satıldı. İnternette paylaşılan animasyon gif’ler bile NFT olarak satılmaya başladı. Örneğin, 590.000 dolara satılan popüler Nyan Cat gif’i.

“Everydays: The First 5000 Days” by digital artist Beeple.
Christie’s

Twitter’ın CEO’su Jack Dorsey’nin 2006’da attığı ilk tweet, NFT olarak 2,9 milyon dolara satıldı.

NFT Bir Balon Mu?

NFT’ler büyük bir kültürel değişimi temsil ediyor. Tarih bize, yaşadığımız dünyada karşılaştığımız büyük kültürel değişimlerin, insanlarda şüphe ve kafa karışıklığı yarattığını göstermiştir.

NFT fikrine veya uygulanabilirliğine inanmayan insanların çoğu, henüz NFT’lerin tam olarak ne olduğunu anlayamamışlardır. Mesela 90’larda başlayan online sitelerde eş bulma fikri gibi veya Uber’in tanımadığımız insanların arabalarıyla yolculuk edebilmemizi sağlama fikri gibi, her fikir ilk zamanlarda insanlara çılgınca veya garip gelebilir. NFT’ler bir süre daha dünyanın nereye gittiğini henüz anlayamamış insanlar tarafından ‘balon’ olarak tanımlanmaya devam edecek. Ama birkaç yıl sonra, herkes mutlaka bir NFT projesi üretmek veya satın almak isteyecek. O zamana kadar bize düşen; NFT’lerin tam olarak ne işe yaradığını anlamak ve araştırmaktır.

NFT’lere Yatırım Yapmalı mısınız?

NFT’ler hala çok yeni bir pazar ve özellikle bu ilk günlerde yatırım yaparken son derece dikkatli olmak gerekiyor. Maalesef, mevcut veya gelecekteki NFT projelerinin büyük çoğunluğu başarılı yatırımlar olamayacaktır. Çünkü, insanlar yüksek miktarlardaki NFT satışlarını gördükleri için, hızlı bir şekilde para kazanma isteği ile motive olmuş durumdalar. Birçok insan, birilerinin onlara ileride bazı NFT’lerin çok değerleneceğini söylediği için, maalesef acele edip, araştırma yapmadan bir sürü NFT satın alacak.

Gerçek şu ki, NFT pazarında büyük bir arz-talep sorunuyla karşılaşacağız. Önümüzdeki bir sene boyunca çok fazla arz olacak ve bunların çoğu uzun vadeli projeler olmayacak. O yüzden, çoğu NFT projesi iyi bir yatırım olmayacaktır. NFT’lere yatırım yapmak istiyorsanız mutlaka uzun vadeli ve gerçekten inandığınız projelere yatırım yapmalısınız.

Kendi NFT projenizi yaratmak istiyorsanız, projenizin başarıya ulaşabilmesi için her şeyden önce kendi kitlenizi oluşturmalısınız. Kitlesi olmayan ve insanlara değer katmayan NFT üreticilerinin çoğu maalesef istedikleri satışlara ulaşamayacaktır. Çünkü, hali hazırda çok fazla NFT projesi üretildiği için, kitlesi olmadan proje üreten kişiler, NFT projelerini insanlara tanıtmakta ve NFT’lerini satabilmekte zorlanacaklardır.

NFT’nizi satın alacak kişiler sadece bir dijital sanat almak istemeyeceklerdir. Bazıları satın alacakları NFT’leri yatırım olarak göreceklerdir, bazıları bu NFT’lerin onlara bir şekilde fayda sağlamasını veya onlara özel erişim hakkı sağlamasını bekleyeceklerdir.

Lütfen NFT’leri kısa sürede çok para kazanma yolu olarak görmeyin. Birçok insanın aldığı NFT’ler, birkaç ay sonra çok büyük oranda değer kaybedecek ve bu NFT’ler işe yaramaz hale gelecek. Böyle bir durumda kalmamak için, mutlaka kendi araştırmalarınızı yapın. Hangi projelerin size ne gibi bir fayda sağlayacağını araştırın. Satın alacağınız NFT’den de önemlisi, o NFT projesinin kime ait olduğunu araştırın. Projeyi yaratan kişinin veya markanın, bu projenin değerini ileride artırıp artıramayacağını sorgulayın. Projeyi yaratan kişilerin/markaların yeteneklerine, vizyonuna, gelecek planlarına, topluluk oluşturabilme kabiliyetlerine inanıyor musunuz? NFT pazarında, uzun vadeli projeler üretenler, satın alacak kişilere gerçekten fayda sağlayabilenler ve oluşturdukları topluluğu gerçekten önemseyen kişiler/markalar mutlaka kazanacaktır. Projelerine yatırım yapan kişilere de uzun vadede kazandırmış olacaklardır.

Sonuç

  • NFT’ler, internetin ve sosyal medyanın hayatımızı değiştirdiği gibi, kültür ve modern teknolojide büyük bir değişimi temsil edecek.
  • Aşırı arz, önümüzdeki birkaç yıl içinde başlatılan NFT projelerinin çoğunun başarısızlıkla sonuçlanmasına yol açacak. Ancak pazar uzun vadeli kalacak. NFT, hayatımızın bir parçası haline gelecek.
  • Kripto sanatlar, sanatçıların fikri haklarından yararlanmaları için ve daha önce sanatla uğraşmayan insanların sanatsal yönlerini keşfetmeleri için önemli bir fırsat yaratacak.

    Henüz NFT devriminin çok başındayız ama bu dönüşümü izlemek çok keyifli olacak.
    NFT projelerinizde ve yatırımlarınızda şimdiden başarılar! 🙂

    NFT ve Kripto Paralarla ilgili daha fazla bilgi almak ve kendi NFT projelerinizi paylaşmak için, RFRNCE Discord topluluğumuza katılabilirsiniz.

    Önemli Not: Bu yazıdaki linkler, şirket ve blockchain isimleri sadece konuya daha iyi hakim olunması açısından bilgi amaçlı paylaşılmıştır. Sponsorlu içerik değildir.
    Bu yazıda paylaşılan coin isimleri bilgi amaçlı paylaşılmıştır. Yatırım tavsiyesi değildir.
Total
1
Shares
1 comment
Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Related Posts